รูปแบบการบริหารจัดการโยกย้ายถิ่นฐานประชาชนเพื่อตั้งโครงการโรงไฟฟ้าขนาดใหญ่

Model of Resettlement Management for Power Plant Project

  • จิระศักดิ์ ทนุกิจ Sripatum University
  • สุนีย์ มัลลิกะมาลย์
Keywords: โครงการขนาดใหญ่, การโยกย้ายถิ่นฐาน, การพัฒนา, การฟื้นฟูชีวิตความเป็นอยู่, การไกล่เกลี่ยข้อพิพาท

Abstract

          การวิจัยมีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างรูปแบบการบริหารจัดการการโยกย้ายถิ่นฐานประชาชนเพื่อตั้งโครงการโรงไฟฟ้าขนาดใหญ่ กำหนดขอบเขตการวิจัยเฉพาะโครงการไฟฟ้าหงสา เมืองหงสา แขวงไซยะบุลี สปป.ลาว โดยใช้วิธีวิทยาการวิจัยเชิงคุณภาพ ประกอบด้วย การวิจัยเอกสาร การสัมภาษณ์เชิงลึก การระดมความคิดเห็นด้วยการสนทนากลุ่มเจาะจง และการรับฟังความคิดเห็น

          ข้อค้นพบผลการวิจัย คือ ความสำเร็จของการบริหารจัดการโยกย้ายถิ่นฐานประชาชน มีปัจจัยในกระบวนการวางแผนและดำเนินงาน 7 ปัจจัย คือ การเปิดเผยข้อมูลข่าวสารโครงการและการมีส่วนร่วม การเวนคืนที่ดินและการชดเชย การพัฒนาพื้นที่โยกย้ายจัดสรร  การขนย้ายทรัพย์สินและให้ความช่วยเหลือในระยะข้ามผ่าน การฟื้นฟูอาชีพและชีวิตความเป็นอยู่ กระบวนการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท และระบบการจัดการข้อมูลของผู้โยกย้าย

          การวิจัยเสนอแนะให้นำข้อค้นพบไปใช้ในโครงการขนาดใหญ่ของไทยโดยให้กำหนดเป็นนโยบายระดับประเทศ ระดับโครงการ และระดับปฏิบัติการเพื่อป้องกันปัญหาความขัดแย้งกับการต่อต้านโครงการและก่อให้เกิดความพึงพอใจแก่ประชาชนในผลประโยชน์ที่จะได้จากโครงการ ข้อเสนอแนะหัวข้อวิจัยต่อ คือ “การพัฒนาคุณภาพชีวิตภายหลังการโยกย้าย และการเฝ้าระวังผลกระทบต่อสุขภาพประชาชนจากโรงไฟฟ้าภายหลังการโยกย้าย”

References

การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย. (2560). โครงการโรงไฟฟ้าทดแทนโรงไฟฟ้าแม่เมาะ เครื่องที่ 4-7. ค้นเมื่อ 22 มิถุนายน 2560,
จาก https://www.egat.co.th/index.php? option=com_tags&view=tag& id=71-maemoh-power-plant.
กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. (2560). ประกาศกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมเรื่อง กำหนดหลักเกณฑ์
วิธีการระเบียบวิธีปฏิบัติและแนวทางการจัดทำรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบทางสังคม. ค้นเมื่อ 14 กันยายน 2561,
จาก http://www.thailawforum. com/database1 /Ministry-of-Resources-and-Environment-10.html.
บริษัทไฟฟ้าหงสาจำกัด. (2548, 7 กรกฎาคม). ดำรัสว่าด้วยการทดแทนค่าเสียหาย และการโยกย้ายจัดสรรประชาชนจากโครงการ
พัฒนา. เอกสารเลขที่ 192/นย. แปลโดยฝ่ายพัฒนาสังคม บริษัทไฟฟ้าหงสาจำกัด.
______. (2548, 11 พฤศจิกายน). ข้อกำหนดว่าด้วยการจัดตั้งปฏิบัติทดแทนค่าเสียหายและการโยกย้ายจัดสรรประชาชน
จากโครงการพัฒนา. เอกสารเลขที่ 2432/อวตส-สนก. แปลโดยฝ่ายพัฒนาสังคม. บริษัทไฟฟ้าหงสาจำกัด.
______. (2551, 5 มีนาคม). ข้อตกลงว่าด้วยการแต่งตั้งคณะกรรมการคุ้มครองสิ่งแวดล้อมโยกย้ายจัดสรรประชาชน ขั้นศูนย์กลาง
สำหรับโครงการไฟฟ้าพลังงานความร้อนหงสา. เอกสารเลขที่ 25/นย. แปลโดยฝ่ายพัฒนาสังคม. บริษัทไฟฟ้าหงสาจำกัด.
______. (2552, 30 พฤศจิกายน). สัญญาสัมปทานโครงการไฟฟ้าพลังงานความร้อนหงสา ระหว่างรัฐบาลแห่ง สปป ลาว และ
บริษัทไฟฟ้าหงสาจำกัด. เอกสารเลขที่ 25/นย. แปลโดยฝ่ายพัฒนาสังคม. บริษัทไฟฟ้าหงสาจำกัด.
พระราชบัญญัติว่าด้วยการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ พ.ศ. 2530 หัวหน้าคณะกรรมการคุ้มครองสิ่งแวดล้อมและโยกย้ายจัดสรร
ขั้นศูนย์กลาง. (2553). ข้อกำหนดว่าด้วยนโยบายการโยกย้ายจัดสรร ทดแทนค่าเสียหาย และฟื้นฟูอาชีพผู้ได้รับผลกระทบจาก
โครงการไฟฟ้าพลังงานความร้อนหงสา. เอกสารเลขที่ 180/จข.ชย. แปลโดยฝ่ายพัฒนาสังคม. บริษัทไฟฟ้าหงสาจำกัด.
ไฟฟ้าหงสา. (2558). บทนำเสนอ Best Practice: การโยกย้ายจัดสรร และฟื้นฟูอาชีพประชาชนผู้ได้รับผลกระทบโครงการไฟฟ้า
หงสา เมืองหงสา แขวงไซยะบุรี สปป ลาว. ม.ป.ท.
ศูนย์อาเซียน สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (F.T.I ASEAN Center Thailand – FACT). ข้อมูลการค้าการลงทุนลาว.
ค้นเมื่อ 22 มิถุนายน 2560, จาก http://www.fact.fti.or.th/th/ภาพรวมประเทศ-ลาว/
สถานเอกอัครราชทูตไทย ณ เวียงจันทน์. (2560). ข้อมูลเกี่ยวกับ สปป ลาว และความร่วมมือไทย-ลาว. ค้นมื่อ 22 มิถุนายน 2560,
จาก http://vientiane.thaiembassy. org/th/about/
สุราณี ภูสุวรรณ. (2558). เส้นทางการพัฒนาชุมชนเมืองหงสา สู่การหลุดพ้นความด้อยพัฒนา: โครงการไฟฟ้าหงสาโครงการแรก
ใน สปป ลาว ที่ใช้พลังงานความร้อนจากถ่านหิน (The Development Journey of Hongsa Communities towards
Graduation from the Least Development Countries. สปป.ลาว : ไฟฟ้าหงสา.
สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองสิ่งแวดล้อมและโยกย้ายจัดสรรขั้นศูนย์กลาง. (2554). ข้อกำหนดว่าด้วยการจัดตั้งและการเคลื่อนไหว
ของหน่วยงานคุ้มครองการโยกย้ายจัดสรร และฟื้นฟูชีวิตความเป็นอยู่ของประชาชนที่ได้รับผลกระทบจากโครงการไฟฟ้า
พลังงานความร้อนหงสา. ใน เอกสารเลขที่ 890/จข.ชย. แปลโดยฝ่ายพัฒนาสังคม. บริษัทไฟฟ้าหงสาจำกัด.
International Finance Corporation (IFC). (2017) Handbook for Preparing a Resettlement Action Plan. Retrieved
from http://www.ifc.org/wps/ wcm/connect/22ad720048855b25880cda6a6515bb18/ ResettlementHandbook.
PDF?MOD=AJPERES.
Phusuwan, S. Xayalath, L. Pongpa-ngan. (2015). Challenging Hongsa Resettlement and Livelihoods The First Mine-
Mouth Power Plant Project in Lao PDRS. Retrieved form http:// conferences.iaia.org/ 2015/Final-Papers
/Phusuwan, Suranee-Challenging HongsaResettlementand Livelihoods.pdf
Published
2019-12-28